
با نزدیک شدن به شروع سال تحصیلی، برنامه روزانه بسیاری از خانوادهها تغییر میکند. ساعت خواب و بیداری منظمتر میشود، تکالیف مدرسه شروع میشوند، کلاسهای مختلف به برنامه کودک اضافه میشوند و طبیعی است که والدین درباره ادامه فعالیتهای جانبی فرزندشان تصمیمگیری کنند.
در چنین شرایطی یکی از اولین سوالهایی که ممکن است مطرح شود این است: آیا بهتر نیست کلاس موسیقی کودک را در دوران مدرسه متوقف کنیم تا بیشتر روی درسهایش تمرکز کند؟
این تصمیم در نگاه اول منطقی به نظر میرسد؛ اما همیشه بهترین راهحل نیست. مدرسه و آموزش موسیقی الزاماً در مقابل یکدیگر قرار ندارند. بسیاری از کودکان میتوانند در کنار درس و مدرسه، تمرین ساز و کلاس موسیقی خود را نیز ادامه دهند؛ به شرط آنکه برنامه متناسب با سن، شرایط تحصیلی و توان کودک تنظیم شود.
قرار نیست کودک هر روز ساعتها ساز تمرین کند یا کلاس موسیقی به یکی دیگر از منابع فشار و استرس او تبدیل شود. گاهی تنها چیزی که نیاز داریم، تغییر شیوه برنامهریزی است. به جای اینکه با شروع مدرسه موسیقی را کاملا از برنامه فرزندمان حذف کنیم، بهتر است بپرسیم: چطور میتوانیم درس و موسیقی را در کنار هم مدیریت کنیم؟
یکی از نگرانیهای رایج والدین این است که ادامه کلاس موسیقی باعث شود کودک زمان کافی برای مطالعه و انجام تکالیف مدرسه نداشته باشد. به همین دلیل بعضی خانوادهها تصمیم میگیرند از ابتدای مهر تا پایان سال تحصیلی کلاس موسیقی را متوقف کنند و دوباره در تابستان به آن برگردند.
اما یادگیری موسیقی نیز مانند بسیاری از مهارتها بر پایه تداوم و تمرین منظم شکل میگیرد.
زمانی که کودک برای چند ماه از ساز و کلاس فاصله میگیرد، ممکن است بخشی از مهارتهایی را که به دست آورده فراموش کند یا عادت تمرین کردن را از دست بدهد. بازگشت دوباره بعد از یک وقفه طولانی نیز برای بعضی کودکان دشوار است.
این موضوع به این معنا نیست که برنامه موسیقی کودک در تابستان و دوران مدرسه باید دقیقا یکسان باشد.
اگر در تابستان روزی ۴۵ دقیقه تمرین میکرده است، شاید در دوران مدرسه ۲۰ دقیقه تمرین منظم برای او مناسبتر باشد. اگر برنامه مدرسه سنگین شده است، میتوان با مدرس موسیقی درباره کاهش حجم تمرین یا تغییر زمان کلاس صحبت کرد.
هدف اصلی این است که ارتباط کودک با موسیقی قطع نشود. در بسیاری از مواقع، کاهش فشار و سبکتر کردن برنامه تصمیم منطقیتری از متوقف کردن کامل آموزش موسیقی کودکان است.
گاهی ناخواسته این پیام را به کودک منتقل میکنیم که فعالیتهای مختلف زندگی او باید با یکدیگر رقابت کنند:
یا درس، یا موسیقی.
یا مدرسه، یا ورزش.
یا تکالیف، یا سرگرمی.
اما در زندگی واقعی قرار نیست انسان فقط یک فعالیت داشته باشد. بخشی از مهارت مهمی که کودک به مرور یاد میگیرد، همین مدیریت فعالیتهای مختلف است. مدرسه بخش مهمی از زندگی کودک است، اما همه زندگی او نیست.
کودک علاوه بر درس خواندن به بازی، استراحت، فعالیت بدنی، ارتباط با دوستان، هنر و تجربههای شخصی نیز نیاز دارد. موسیقی میتواند یکی از همین بخشها باشد.
در حقیقت، اگر کلاس موسیقی بهدرستی برنامهریزی شود، لزوما یک وظیفه اضافی نیست. برای بسیاری از کودکان ساز زدن میتواند زمانی باشد که برای مدتی از کتابهای درسی و تکالیف فاصله میگیرند و روی فعالیتی متفاوت تمرکز میکنند. نکته مهم این است که والدین مراقب باشند موسیقی را هم به شکلی شبیه تکلیف مدرسه مدیریت نکنند.
اگر هر تمرین موسیقی با جملههایی مثل باید تمرین کنی ، چرا امروز ساز نزدی؟ یا معلمت گفته بود این قطعه را تمام کنی همراه شود، طبیعی است که کودک به مرور موسیقی را نیز یک وظیفه خستهکننده ببیند.
موسیقی باید جدی گرفته شود، اما قرار نیست همیشه با فشار همراه باشد.
یکی از س,الهای پرتکرار والدین درباره تمرین ساز کودکان این است که کودک باید روزانه چند دقیقه تمرین کند. برای همه کودکان نمیتوان یک عدد ثابت تعیین کرد. سن کودک، سازی که مینوازد، سطح آموزشی، هدف کلاس و نظر مدرس همگی در تعیین زمان تمرین موثر هستند.
برای یک کودک مبتدی، گاهی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تمرین متمرکز بسیار مفیدتر از یک ساعت تمرین همراه با خستگی و بیحوصلگی است. اصل مهم در یادگیری موسیقی معمولا تداوم است.
برای مثال، ۲۰ دقیقه تمرین در پنج روز هفته میتواند از دو ساعت تمرین فشرده در روز قبل از کلاس نتیجه بهتری داشته باشد. والدین بهتر است به جای تمرکز بیش از حد بر تعداد دقیقهها، به کیفیت تمرین توجه کنند.
اگر کودک امروز فقط یک بخش کوچک از قطعه را با دقت تمرین کرده، همان تمرین میتواند ارزشمند باشد. بهخصوص در دوران مدرسه، بهتر است هدف این نباشد که کودک دقیقا همان حجم تمرین تابستان را ادامه دهد. برنامه باید با شرایط جدید هماهنگ شود.
گاهی حتی میتوان تمرین را به دو بخش دهدقیقهای تقسیم کرد؛ مثلا ده دقیقه بعدازظهر و ده دقیقه بعد از انجام تکالیف. مهم این است که تمرین ساز به بخشی طبیعی از برنامه روزانه کودک تبدیل شود، نه اتفاقی سنگین که همیشه باید برای انجامش بحث و مذاکره کرد.

یک برنامه تمرین ساز خوب باید واقعی باشد.
اگر کودکی ساعت دو بعدازظهر از مدرسه به خانه میرسد، منطقی نیست انتظار داشته باشیم همان لحظه پشت پیانو بنشیند یا ویولن تمرین کند.
او ممکن است خسته، گرسنه یا نیازمند استراحت باشد.
بهتر است ابتدا برنامه روزانه واقعی کودک را بررسی کنید.
زمان مدرسه، رفتوآمد، ناهار، استراحت، تکالیف، خواب و سایر کلاسها را در نظر بگیرید و سپس یک بازه کوتاه برای موسیقی پیدا کنید.
legh برنامه یک روز میتواند به این شکل باشد:
البته هیچ برنامهای برای همه خانوادهها مناسب نیست.
بعضی کودکان صبحها تمرکز بیشتری دارند، بعضی بعدازظهر و بعضی ترجیح میدهند بعد از تمام شدن تکالیف ساز بزنند.
بهترین برنامه، برنامهای است که کودک بتواند واقعا آن را ادامه دهد.
حتی میتوانید از خود او بپرسید:
«فکر میکنی چه زمانی برای تمرین ساز راحتتری؟»
همین مشارکت ساده باعث میشود کودک احساس کند برنامه به او تحمیل نشده است.
خستگی بعد از مدرسه کاملا طبیعی است و نباید آن را با بیعلاقگی به موسیقی اشتباه بگیریم. اگر کودک بعد از یک روز طولانی مدرسه میگوید امروز انرژی تمرین ندارد، لازم نیست همیشه اولین واکنش ما اصرار باشد. گاهی راهحل بسیار ساده است.
میتوانید زمان تمرین را تغییر دهید، تمرین را کوتاهتر کنید یا فقط از او بخواهید بخشی را که بیشتر دوست دارد اجرا کند. در بعضی روزها ۱۰ دقیقه تمرین کافی است.
اگر کودک دائما بعد از مدرسه خسته است، شاید ساعت فعلی تمرین مناسب او نباشد. بعضی خانوادهها تمرین را به ابتدای شب یا حتی قبل از رفتن به مدرسه منتقل میکنند.
همچنین لازم نیست تمام جلسه تمرین دشوار باشد. کودک میتواند ابتدا یکی از قطعات مورد علاقهاش را اجرا کند و سپس چند دقیقه سراغ تمرین آموزشی برود. هدف این نیست که هر جلسه تمرین کامل باشد؛ هدف این است که موسیقی به فعالیتی قابل ادامه تبدیل شود.
تصور کنید کودکی چند ماه برای یادگیری دوچرخهسواری تمرین کرده و درست زمانی که اعتمادبهنفس پیدا کرده، چند ماه کاملا دوچرخه را کنار بگذارد. در موسیقی نیز تداوم اهمیت زیادی دارد.
کودکی که تازه نتخوانی، ریتم، آکورد یا تکنیکهای ابتدایی ساز را یاد گرفته، هنوز این مهارتها را کاملا تثبیت نکرده است. یک وقفه طولانی میتواند باعث شود بازگشت به سطح قبلی زمان بیشتری ببرد. از طرف دیگر، تداوم کلاس به حفظ ارتباط کودک با مدرس و مسیر یادگیری کمک میکند. اگر شرایط مدرسه واقعاً دشوار شده، همیشه گزینههایی میان «ادامه کامل» و «قطع کامل» وجود دارد.
میتوانید:
جلسات را با فاصله بیشتری برگزار کنید، زمان تمرین را کاهش دهید، از مدرس بخواهید تکالیف موسیقی سبکتری تعیین کند یا در هفتههای امتحان برنامه متفاوتی داشته باشید. این انعطاف کمک میکند کودک مجبور نباشد میان مدرسه و موسیقی یکی را برای همیشه انتخاب کند.
والدین نقش بسیار مهمی در مسیر آموزش موسیقی کودکان دارند، اما این نقش لزوما به معنی نظارت دائمی بر تمرین نیست. والد بهتر است شرایط را فراهم کند.
مثلا:
زمانی مشخص برای تمرین ایجاد کند، محیط نسبتا آرامی در اختیار کودک قرار دهد، ساز را در دسترس نگه دارد و موفقیتهای کوچک را ببیند. اما لازم نیست دائما کنار کودک بنشیند و اجرای او را اصلاح کند.
جملاتی مانند «این نت را اشتباه زدی» یا «استادت اینطور نگفته بود» اگر دائماً تکرار شوند، ممکن است رابطه والد و کودک را در زمان تمرین متشنج کنند. اصلاح تکنیک وظیفه مدرس است. نقش والد بیشتر حمایت از روند یادگیری است.
به جای اینکه همیشه بگوییم:
«چقدر خوب زدی!»
گاهی بهتر است بگوییم:
«دیدم چند بار آن قسمت سخت را تمرین کردی تا درست شد.»
این جمله توجه کودک را به تلاش خودش جلب میکند.
یکی از مشکلات خانوادهها در طول سال تحصیلی، فشرده شدن زمان است. مدرسه تمام میشود و بعد باید کودک را به کلاس زبان، ورزش، موسیقی یا فعالیتهای دیگر رساند. بخش قابل توجهی از زمان نیز در مسیر رفتوآمد از بین میرود.
در چنین شرایطی کلاس آنلاین موسیقی کودکان میتواند برای بعضی خانوادهها گزینه قابل بررسی باشد. کودک میتواند در خانه با مدرس خود کلاس داشته باشد و زمان رفتوآمد حذف شود.
برای مثال، اگر یک جلسه حضوری همراه با رفتوبرگشت دو ساعت از برنامه خانواده زمان میگیرد، ممکن است کلاس آنلاین این زمان را به همان مدت واقعی جلسه محدود کند. این انعطاف مخصوصاً برای خانوادههایی که مدرس مناسب در نزدیکی محل زندگی خود ندارند یا برنامه روزانه شلوغی دارند مفید است.
البته آموزش آنلاین باید با شرایط کودک و نوع ساز هماهنگ باشد و کیفیت ارتباط با مدرس اهمیت زیادی دارد. در دنگودینگ خانوادهها میتوانند مدرسهای مختلف موسیقی را بررسی کنند و براساس ساز، سطح آموزشی و شرایط زمانی کودک، گزینه مناسبتری برای ادامه مسیر پیدا کنند.

بعضی دورههای سال واقعا سختتر هستند. ممکن است کودک امتحانهای متعدد داشته باشد یا حجم تکالیف مدرسه برای مدتی افزایش پیدا کند. در این شرایط لازم نیست برنامه موسیقی بدون هیچ تغییری ادامه پیدا کند.
میتوان موقتا آن را سبکتر کرد. برای مثال، با مدرس صحبت کنید و توضیح دهید که فرزندتان در چند هفته آینده برنامه درسی سنگینتری دارد.
یک مدرس خوب میتواند حجم تمرین را تنظیم کند و روی بخشهای مهمتر تمرکز داشته باشد. حتی ممکن است در بعضی هفتهها هدف کلاس فقط مرور آموختههای قبلی باشد.
این نگاه انعطافپذیر باعث میشود موسیقی به عامل استرس تبدیل نشود. بهتر است کودک یاد بگیرد که در دورههای شلوغ، فعالیتهایش را مدیریت کند؛ نه اینکه هر بار فشار بیشتر شد، علاقههایش را کاملا کنار بگذارد. این مهارت بعدها نیز در زندگی او ارزشمند خواهد بود.
یکی از چالشهای بزرگ والدین این است که کودک در ابتدا با علاقه ساز را شروع میکند اما پس از مدتی برای تمرین نیاز به یادآوری دارد. این موضوع همیشه به معنی از بین رفتن علاقه نیست.
یادگیری هر مهارتی بخشی جذاب و بخشی دشوار دارد. طبیعی است که کودک همیشه برای تمرین یک قطعه سخت هیجانزده نباشد. اما راهحل، فشار بیشتر نیست.
اول سعی کنید دلیل مقاومت او را پیدا کنید.
آیا قطعه برایش دشوار است؟
آیا مدت تمرین زیاد است؟
آیا خسته است؟
آیا از سبک موسیقی لذت نمیبرد؟
آیا احساس میکند دائماً مورد قضاوت قرار میگیرد؟
گاهی یک گفتوگوی ساده مشکل را مشخص میکند.
همچنین اجازه دهید کودک گاهی موسیقی مورد علاقه خودش را بنوازد. اگر تمام تمرین فقط شامل تکالیف مدرس باشد، احتمالاً انگیزه او کاهش پیدا میکند. میتوانید پیشرفتهای کوچک را نیز جشن بگیرید. لازم نیست همیشه منتظر اجرای کامل یک قطعه باشید.
یاد گرفتن یک آکورد، اجرای درست یک میزان یا بهتر شدن ریتم نیز پیشرفت محسوب میشود. مهمتر از همه، سعی کنید موسیقی را به ابزار مقایسه تبدیل نکنید.
جملههایی مانند ببین دوستت چقدر بهتر ساز میزند معمولا انگیزه ایجاد نمیکنند؛ بلکه میتوانند اعتمادبهنفس کودک را کاهش دهند. مسیر یادگیری هر کودک متفاوت است.
گاهی نگرانی درباره مدرسه باعث میشود تمام زمان آزاد کودک را با فعالیتهای درسی پر کنیم. کلاس تقویتی، تمرین اضافه، کتاب کمکآموزشی و ساعتهای طولانی مطالعه ممکن است در بعضی شرایط لازم باشند، اما کودک همچنان به زمانهایی خارج از فضای درس نیاز دارد.
قرار نیست موسیقی جای درس را بگیرد؛ همانطور که درس هم لازم نیست تمام فعالیتهای غیرآموزشی کودک را حذف کند. هدف از برنامهریزی، ساختن یک زندگی متعادلتر است. اگر فرزند شما موسیقی را دوست دارد، ساز زدن میتواند بخشی از هویت و علایق شخصی او باشد.
حذف کامل چنین فعالیتی فقط به دلیل شروع مدرسه همیشه بهترین تصمیم نیست. به جای آن میتوانیم از خودمان بپرسیم:
چطور میتوانیم برنامهای بسازیم که هم درس کودک جدی گرفته شود و هم چیزی که دوست دارد در زندگیاش باقی بماند؟
شروع سال تحصیلی به معنی تغییر برنامه خانواده است، اما لازم نیست به معنی پایان فعالیتهای هنری کودک باشد.
ممکن است زمان تمرین کمتر شود.
ممکن است ساعت کلاس تغییر کند.
ممکن است در هفتههای امتحان تمرینها سبکتر شوند.
همه این تغییرها طبیعی هستند. مهم این است که آموزش موسیقی را به شکل همه یا هیچ نبینیم.
اگر کودک موسیقی را دوست دارد، میتوان با برنامهریزی، همکاری با مدرس و انتظارات واقعبینانه کاری کرد که این علاقه در کنار مدرسه ادامه پیدا کند.
گاهی تنها ۱۵ یا ۲۰ دقیقه تمرین منظم در روز کافی است تا ارتباط کودک با ساز حفظ شود. به فرزندتان کمک کنید یاد بگیرد درس خواندن و داشتن علاقههای شخصی در مقابل یکدیگر قرار ندارند.
او مجبور نیست میاندانشآموز خوب بودن و موسیقی یاد گرفتن یکی را انتخاب کند. مدرسه میتواند ادامه داشته باشد، موسیقی هم همینطور.
اگر برنامه مدرسه یا رفتوآمد باعث شده ادامه کلاس حضوری دشوار شود، میتوانید در دنگودینگ مدرسهای موسیقی را براساس ساز و شرایط آموزشی بررسی کنید و درباره امکان برگزاری کلاس آنلاین با مدرس مناسب تصمیم بگیرید. گاهی ادامه مسیر فقط به یک برنامه منعطفتر نیاز دارد؛ نه کنار گذاشتن موسیقی.




