تار و سه‌تار از اصیل‌ترین و محبوب‌ترین سازهای موسیقی ایرانی هستند که نقش مهمی در شکل‌گیری و ماندگاری موسیقی سنتی ایران داشته‌اند. صدای دلنشین این دو ساز، بخشی از هویت موسیقی دستگاهی ایران را تشکیل می‌دهد و بسیاری از ماندگارترین آثار موسیقی کشورمان با هنرنمایی نوازندگان تار و سه‌تار خلق شده‌اند.
در طول تاریخ، استادان بزرگی مانند جلیل شهناز، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، احمد عبادی و جلال ذوالفنون با مهارت، خلاقیت و شیوه نوازندگی منحصربه‌فرد خود، نقش مهمی در گسترش محبوبیت این سازها داشته‌اند. برخی با حفظ ردیف‌های موسیقی ایرانی، میراث گذشتگان را به نسل‌های بعد منتقل کرده‌اند و برخی دیگر با نوآوری در نوازندگی و آهنگسازی، مسیرهای تازه‌ای پیش روی موسیقی ایران قرار داده‌اند.
در این مقاله از دنگ‌ودینگ، با بهترین نوازندگان تار و سه‌تار ایران از دوره قاجار تا نسل معاصر آشنا می‌شویم و زندگی هنری، سبک نوازندگی و تأثیر هرکدام را بررسی می‌کنیم.
البته انتخاب بهترین نوازنده موسیقی موضوعی کاملا قطعی نیست؛ زیرا معیارهایی مانند تکنیک، تأثیر تاریخی، بداهه‌نوازی، خلاقیت و نقش آموزشی متفاوت هستند. همچنین معرفی تمام نوازندگان تاریخ تار و سه‌تار در یک مقاله امکان‌پذیر نیست؛ بنابراین تلاش کرده‌ایم مجموعه گسترده‌ای از مشهورترین و تأثیرگذارترین چهره‌های این دو ساز را معرفی کنیم.
تار یکی از سازهای اصلی موسیقی دستگاهی ایران است که در طول تاریخ، نوازندگان بزرگی در تکامل شیوه‌های اجرایی و گسترش محبوبیت آن نقش داشته‌اند. در ادامه با مشهورترین نوازندگان تار ایران، ویژگی‌های نوازندگی و مهم‌ترین آثار یا دستاوردهای هنری آن‌ها آشنا می‌شویم.
زندگی و مسیر هنری: علی‌اکبر فراهانی از نوازندگان برجسته تار در دوره قاجار بود که در دوران محمدشاه و ناصرالدین‌شاه فعالیت داشت. او پدر میرزا عبدالله و آقاحسینقلی، دو استاد تأثیرگذار موسیقی دستگاهی ایران بود.
سبک و ویژگی نوازندگی: فراهانی به مهارت فراوان در اجرای موسیقی دستگاهی شهرت داشت و شیوه نوازندگی او از طریق فرزندان و شاگردانش به نسل‌های بعد منتقل شد.
آثار و میراث هنری: از علی‌اکبر فراهانی اثر صوتی شناخته‌شده‌ای باقی نمانده است. مهم‌ترین میراث او، رپرتوار و سنت نوازندگی خانواده فراهانی است که در شکل‌گیری ردیف موسیقی ایرانی نقش اساسی داشت.
زندگی و مسیر هنری: آقاحسینقلی، فرزند علی‌اکبر فراهانی، از استادان برجسته تار در اواخر دوره قاجار بود. او در آموزش نوازندگانی مانند درویش‌خان و مرتضی نی‌داوود نقش مهمی داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: قدرت مضراب، اجرای دقیق ریزها، سرعت و تسلط بر گوشه‌های دستگاهی از ویژگی‌های نوازندگی او بود.
آثار و میراث هنری: ضبط‌های تاریخی آقاحسینقلی، از جمله اجراهایی از دستگاه شور و سه‌گاه، از منابع ارزشمند شناخت تارنوازی قدیم هستند. ردیف او نیز به روایت فرزندش، علی‌اکبر شهنازی، حفظ و منتشر شده است.
زندگی و مسیر هنری: غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان، از نوازندگان برجسته تار و سه‌تار در اواخر دوره قاجار بود. او نزد آقاحسینقلی آموزش دید و هنرمندانی مانند مرتضی نی‌داوود و موسی معروفی از شاگردانش بودند.
سبک و ویژگی نوازندگی: درویش‌خان علاوه بر مهارت در نوازندگی، به گسترش فرم‌های آهنگسازی مانند پیش‌درآمد کمک کرد و شیوه‌ای منظم و خلاقانه در اجرای موسیقی ایرانی داشت.
آثار و میراث هنری: پیش‌درآمدها، رنگ‌ها و قطعات ضربی درویش‌خان از آثار شناخته‌شده او هستند. همچنین تعدادی از اجراهای او روی صفحه‌های قدیمی ضبط شده‌اند.
زندگی و مسیر هنری: علی‌اکبر شهنازی فرزند آقاحسینقلی و از مهم‌ترین استادان تار در قرن چهاردهم خورشیدی بود. او نوازندگی را از کودکی نزد پدرش آموخت و بعدها به یکی از مدرسان برجسته موسیقی ایرانی تبدیل شد.
سبک و ویژگی نوازندگی: قدرت و تنوع مضراب‌گذاری، سرعت اجرا، ریزهای طولانی و تسلط بر ردیف، از مهم‌ترین ویژگی‌های نوازندگی شهنازی بودند.
آثار و میراث هنری: «ردیف دوره عالی علی‌اکبر شهنازی» و اجرای «ردیف آقاحسینقلی» از مهم‌ترین میراث آموزشی و هنری او محسوب می‌شوند.
زندگی و مسیر هنری: مرتضی نی‌داوود از نوازندگان و آهنگسازان برجسته تار بود که نزد آقاحسینقلی و درویش‌خان آموزش دید. او با هنرمندانی مانند قمرالملوک وزیری همکاری داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: مضراب‌گذاری دقیق، جمله‌بندی‌های آوازی و تسلط بر اجرای موسیقی دستگاهی از ویژگی‌های مهم سبک نی‌داوود بودند.
آثار و میراث هنری: تصنیف مشهور «مرغ سحر» با شعر محمدتقی بهار و تصنیف «آتشی در سینه دارم جاودانی» از ساخته‌های شناخته‌شده او هستند. ضبط ردیف موسیقی ایرانی نیز از فعالیت‌های ارزشمند وی محسوب می‌شود.
زندگی و مسیر هنری: جلیل شهناز از استادان برجسته تار و از چهره‌های ماندگار مکتب موسیقی اصفهان بود. او با حضور در برنامه‌های رادیویی گل‌ها به یکی از مشهورترین تارنوازان ایران تبدیل شد.
سبک و ویژگی نوازندگی: بداهه‌نوازی خلاقانه، جمله‌بندی‌های نزدیک به آواز ایرانی، لطافت مضراب و صدادهی گرم تار از ویژگی‌های شاخص نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: تکنوازی‌ها و همنوازی‌های جلیل شهناز در مجموعه برنامه‌های گل‌ها از مهم‌ترین اجراهای باقی‌مانده او هستند و همچنان مورد توجه هنرجویان و علاقه‌مندان تار قرار دارند.
زندگی و مسیر هنری: فرهنگ شریف از نوازندگان برجسته تار در قرن گذشته بود که از آموزش استادانی مانند عبدالحسین شهنازی و مرتضی نی‌داوود بهره برد. او در برنامه گل‌ها با بسیاری از موسیقی‌دانان و خوانندگان برجسته همکاری داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: جمله‌بندی‌های لطیف، بداهه‌نوازی احساسی، مکث‌های حساب‌شده و استفاده خلاقانه از امکانات صوتی تار، از مشخصه‌های سبک او بودند.
آثار و میراث هنری: مجموعه تکنوازی‌ها و اجراهای رادیویی فرهنگ شریف، به‌ویژه آثار او در برنامه گل‌ها، از منابع ارزشمند شناخت شیوه بداهه‌نوازی تار هستند.
زندگی و مسیر هنری: غلامحسین بیگجه‌خانی در تبریز متولد شد و نوازندگی تار را از دوران کودکی نزد پدر خود آغاز کرد. او از چهره‌های برجسته موسیقی دستگاهی در آذربایجان بود.
سبک و ویژگی نوازندگی: قدرت مضراب، سرعت در اجرای جملات، تحرک ریتمیک و تسلط بر ظرافت‌های موسیقی دستگاهی از ویژگی‌های شیوه نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: از بیگجه‌خانی تکنوازی‌ها و همنوازی‌های متعددی باقی مانده است که اجراهای مشترک او با محمود فرنام، نوازنده دایره، از نمونه‌های شناخته‌شده آن‌ها هستند.
زندگی و مسیر هنری: محمدرضا لطفی نوازنده تار و سه‌تار، آهنگساز و پژوهشگر موسیقی ایرانی بود. او با تأسیس گروه شیدا و فعالیت در کانون چاووش نقش مهمی در موسیقی سنتی معاصر ایران داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: بداهه‌پردازی عمیق، توجه به اصالت ردیف، جمله‌بندی‌های آوازی و بیان احساسی از مهم‌ترین مشخصه‌های نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: آلبوم‌های «سپیده»، «چشمه نوش»، «به یاد عارف» و بخش مهمی از مجموعه «چاووش» از آثار شناخته‌شده مرتبط با فعالیت هنری محمدرضا لطفی هستند.
زندگی و مسیر هنری: حسین علیزاده از نوازندگان برجسته تار و سه‌تار و از آهنگسازان شناخته‌شده موسیقی معاصر ایران است. او علاوه بر نوازندگی، در آموزش و پژوهش موسیقی دستگاهی فعالیت گسترده‌ای داشته است.
سبک و ویژگی نوازندگی: استفاده از تکنیک‌های نو، ریتم‌های پیچیده، تجربه‌های صوتی متفاوت و ترکیب اصالت موسیقی ایرانی با خلاقیت معاصر از ویژگی‌های سبک او هستند.
آثار و میراث هنری: «ترکمن»، «شورانگیز» و «راز و نیاز» از آثار شناخته‌شده او هستند. «نی‌نوا» نیز از ساخته‌های ماندگار علیزاده در حوزه آهنگسازی است.
زندگی و مسیر هنری: هوشنگ ظریف از استادان برجسته تار و از مدرسان تأثیرگذار هنرستان موسیقی ملی بود. او سال‌های زیادی در زمینه آموزش، تکنوازی و اجرای گروهی فعالیت داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: شفافیت صدای ساز، دقت در مضراب‌گذاری، اجرای منظم و تسلط بر قطعات موسیقی ایرانی از ویژگی‌های نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: اجراهای تکنوازی، همنوازی با گروه‌های موسیقی و فعالیت گسترده در آموزش تار از مهم‌ترین دستاوردهای او محسوب می‌شوند. ظریف در تربیت چند نسل از نوازندگان این ساز نقش داشت.
زندگی و مسیر هنری: مجید درخشانی از نوازندگان تار و آهنگسازان شناخته‌شده ایران است که در گروه‌نوازی و تنظیم موسیقی دستگاهی فعالیت داشته است. او سرپرستی گروه شهناز را در همکاری با محمدرضا شجریان بر عهده داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: توجه به ملودی‌پردازی، هماهنگی سازها و ترکیب تکنوازی با ساختار منظم گروه‌نوازی از ویژگی‌های فعالیت هنری او هستند.
آثار و میراث هنری: آلبوم‌های «رندان مست» و «مرغ خوش‌خوان» با صدای محمدرضا شجریان از آثار شاخص همکاری درخشانی با گروه شهناز محسوب می‌شوند.
زندگی و مسیر هنری: حمید متبسم از نوازندگان تار و سه‌تار و آهنگسازان برجسته موسیقی معاصر است. او از بنیان‌گذاران گروه دستان بوده و در معرفی موسیقی ایرانی به مخاطبان بین‌المللی فعالیت کرده است.
سبک و ویژگی نوازندگی: ترکیب شیوه‌های سنتی با آهنگسازی ساختارمند، توجه به تنظیم‌های گروهی و استفاده از ظرفیت‌های سازهای ایرانی از ویژگی‌های آثار او هستند.
آثار و میراث هنری: پروژه موسیقایی «سیمرغ» با صدای همایون شجریان و آثار منتشرشده با گروه دستان از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه هنری متبسم هستند.
زندگی و مسیر هنری: کیوان ساکت از نوازندگان تار و سه‌تار، آهنگسازان و مؤلفان کتاب‌های آموزشی موسیقی است. او گروه وزیری را تأسیس کرد و در زمینه آموزش و اجرای موسیقی ایرانی فعالیت دارد.
سبک و ویژگی نوازندگی: اجرای قطعات تکنیکی و بازآفرینی برخی آثار موسیقی کلاسیک غربی با ساز تار از ویژگی‌های شناخته‌شده فعالیت هنری اوست.
آثار و میراث هنری: آلبوم «جامه‌دران»، مجموعه آموزشی «بیایید تار و سه‌تار بنوازیم» و کتاب «سبک‌بال» از آثار مهم او هستند.
زندگی و مسیر هنری: علی قمصری از نوازندگان تار و آهنگسازان معاصر ایران است که تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی گذراند. او در زمینه تکنوازی، آهنگسازی و اجرای گروهی فعالیت دارد.
سبک و ویژگی نوازندگی: سرعت اجرا، تکنیک‌های پیشرفته، استفاده از الگوهای ریتمیک متنوع و تجربه‌های تازه در آهنگسازی از مشخصه‌های آثار او هستند.
آثار و میراث هنری: آلبوم «نقش خیال» با صدای همایون شجریان و آثار «آب، نان، آواز» و «برف‌خوانی» از نمونه‌های شناخته‌شده فعالیت آهنگسازی او محسوب می‌شوند.
زندگی و مسیر هنری: داریوش پیرنیاکان از نوازندگان تار و سه‌تار و استادان موسیقی دستگاهی ایران است. او نزد استادانی مانند علی‌اکبر شهنازی، سعید هرمزی و یوسف فروتن آموزش دیده است.
سبک و ویژگی نوازندگی: وفاداری به شیوه‌های قدیمی، تسلط بر ردیف و توجه به ظرافت‌های اجرای موسیقی دستگاهی از ویژگی‌های نوازندگی و آموزش او هستند.
آثار و میراث هنری: کتاب «ردیف میرزا حسینقلی به روایت علی‌اکبر شهنازی» از آثار پژوهشی مهم اوست. همکاری در اجراهای موسیقی با محمدرضا شجریان نیز بخشی از کارنامه هنری پیرنیاکان محسوب می‌شود.
سه‌تار یکی از سازهای مهم موسیقی ایرانی است که در طول تاریخ، استادان برجسته‌ای در حفظ ردیف، تکامل تکنیک‌ها و گسترش محبوبیت آن نقش داشته‌اند. در ادامه، زندگی هنری، ویژگی‌های نوازندگی و مهم‌ترین آثار و دستاوردهای نوازندگان سه‌تار ایران را بررسی می‌کنیم.
زندگی و مسیر هنری: میرزا عبدالله، فرزند علی‌اکبر فراهانی، از استادان برجسته تار و سه‌تار در دوره قاجار بود. او نقش اساسی در گردآوری، تنظیم و انتقال ردیف موسیقی دستگاهی ایران داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: شیوه نوازندگی میرزا عبدالله بر اجرای دقیق گوشه‌ها و حفظ ساختار موسیقی دستگاهی استوار بود. او در آموزش ردیف به شاگردان خود توجه ویژه‌ای داشت.
آثار و میراث هنری: «ردیف میرزا عبدالله» مهم‌ترین میراث اوست که همچنان یکی از منابع اصلی آموزش تار، سه‌تار و موسیقی ایرانی محسوب می‌شود.
زندگی و مسیر هنری: احمد عبادی، فرزند میرزا عبدالله، از استادان برجسته سه‌تار در قرن گذشته بود. او با حضور در برنامه‌های موسیقی رادیو، نقش مهمی در گسترش محبوبیت سه‌تار میان مردم داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: صدادهی شفاف، استفاده از کوک‌های متنوع، جمله‌بندی‌های سنجیده و اجرای دقیق مضراب‌ها از ویژگی‌های شناخته‌شده نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: تکنوازی‌ها و اجراهای رادیویی احمد عبادی از منابع ارزشمند شناخت سه‌تارنوازی معاصر هستند. شیوه نوازندگی او نیز بر نسل‌های بعدی تأثیر فراوانی گذاشت.
زندگی و مسیر هنری: ابوالحسن صبا از موسیقی‌دانان برجسته ایران بود که علاوه بر سه‌تار، در نوازندگی ویولن و چند ساز ایرانی دیگر نیز مهارت داشت. او سه‌تار را نزد میرزا عبدالله آموخت و بعدها به یکی از مدرسان تأثیرگذار موسیقی تبدیل شد.
سبک و ویژگی نوازندگی: ظرافت در اجرای ملودی، توجه به جمله‌بندی‌های موسیقی ایرانی و بیان احساسی از ویژگی‌های شیوه نوازندگی صبا بودند.
آثار و میراث هنری: آثار آموزشی، قطعات آهنگسازی‌شده و اجراهای به‌جامانده از صبا بخشی از میراث مهم موسیقی ایرانی هستند. او در تربیت نسل‌های بعدی نوازندگان نیز نقش مؤثری داشت.
زندگی و مسیر هنری: سعید هرمزی از نوازندگان برجسته تار و سه‌تار و از شاگردان درویش‌خان بود. او بیشتر به فعالیت در محافل موسیقی و آموزش علاقه داشت و حضور عمومی محدودی در اجراها داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: توجه به اصالت ردیف، صدادهی ظریف، اجرای دقیق قطعات ضربی و حفظ شیوه‌های قدیمی از ویژگی‌های نوازندگی او بودند.
آثار و میراث هنری: ضبط ردیف و مجموعه‌ای از قطعات ضربی سه‌تار در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی از مهم‌ترین آثار به‌جامانده از هرمزی است.
زندگی و مسیر هنری: یوسف فروتن از استادان برجسته موسیقی ایرانی بود که نزد میرزا عبدالله و آقاحسینقلی آموزش دید. او در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی به تربیت نوازندگانی مانند جلال ذوالفنون و داریوش طلایی پرداخت.
سبک و ویژگی نوازندگی: ترکیب ظرافت و قدرت مضراب، ریزهای دقیق و اجرای استادانه قطعات ضربی از ویژگی‌های سبک او بودند.
آثار و میراث هنری: ضبط ردیف و قطعات قدیمی موسیقی ایرانی، همراه با آثار ضربی ساخته‌شده برای سه‌تار، از مهم‌ترین دستاوردهای هنری فروتن محسوب می‌شوند.
زندگی و مسیر هنری: جلال ذوالفنون از نوازندگان، آهنگسازان و مدرسان برجسته سه‌تار بود. او با اجراهای مختلف و همکاری با خوانندگانی مانند شهرام ناظری، نقش مهمی در محبوبیت این ساز داشت.
سبک و ویژگی نوازندگی: بیان احساسی، جمله‌بندی‌های روان، استفاده از ظرفیت‌های گروه‌نوازی سه‌تار و ارتباط نزدیک میان موسیقی و شعر از ویژگی‌های آثار او بودند.
آثار و میراث هنری: آلبوم‌های «گل صدبرگ» و «آتشی در نیستان» از آثار شناخته‌شده مرتبط با فعالیت او هستند. کتاب‌های آموزشی سه‌تار نیز بخشی از میراث هنری ذوالفنون محسوب می‌شوند.
زندگی و مسیر هنری: داریوش طلایی از نوازندگان برجسته تار و سه‌تار و از پژوهشگران موسیقی ایرانی است. او نزد استادانی مانند علی‌اکبر شهنازی، نورعلی برومند، یوسف فروتن و سعید هرمزی آموزش دیده است.
سبک و ویژگی نوازندگی: دقت در اجرای ردیف، جمله‌بندی‌های منظم و توجه به ساختار دستگاه‌های موسیقی ایرانی از ویژگی‌های شیوه نوازندگی او هستند.
آثار و میراث هنری: کتاب‌های «نگرشی نو به تئوری موسیقی ایرانی» و «تحلیل ردیف»، در کنار اجرا و نت‌نویسی ردیف میرزا عبدالله، از مهم‌ترین آثار آموزشی و پژوهشی او هستند.
زندگی و مسیر هنری: مسعود شعاری از نوازندگان و مدرسان شناخته‌شده سه‌تار است که در زمینه آموزش، بازآفرینی آثار قدیمی و تجربه‌های تازه موسیقایی فعالیت داشته است.
سبک و ویژگی نوازندگی: توجه به شیوه استادان قدیمی، اجرای ظریف مضراب‌ها و ترکیب روش‌های سنتی با تجربه‌های متفاوت در آهنگسازی از مشخصه‌های آثار او هستند.
آثار و میراث هنری: آلبوم‌های «شباهنگ» و «کاروان صبا» از آثار شناخته‌شده او هستند. آلبوم «کاروان صبا» به بازآفرینی آثاری از ابوالحسن صبا با سه‌تار اختصاص دارد.
زندگی و مسیر هنری: بهداد بابایی از نوازندگان برجسته سه‌تار است که آموزش موسیقی را از کودکی نزد پرویز مشکاتیان آغاز کرد. او در ادامه نزد داریوش پیرنیاکان آموزش دید و به‌عنوان تکنواز با گروه عارف همکاری کرد.
سبک و ویژگی نوازندگی: سرعت بالا، ریزهای پرقدرت و پیوسته، مضراب‌گذاری دقیق و توانایی اجرای جملات پیچیده از ویژگی‌های شناخته‌شده سبک او هستند.
آثار و میراث هنری: تکنوازی‌های سه‌تار و اجراهای مشترک با گروه عارف از بخش‌های مهم کارنامه هنری بابایی هستند. او در زمینه آموزش ردیف و تکنیک‌های سه‌تارنوازی نیز فعالیت دارد.
زندگی و مسیر هنری: سهبا مطلبی از نوازندگان تار و سه‌تار، آهنگسازان و مدرسان موسیقی ایرانی است. او در هنرستان موسیقی تهران تحصیل کرد و فعالیت حرفه‌ای و آموزشی خود را در سطح بین‌المللی گسترش داد.
سبک و ویژگی نوازندگی: تسلط تکنیکی، سرعت و دقت در اجرای جملات و توجه به تلفیق ظرفیت‌های موسیقی دستگاهی با تجربه‌های معاصر از ویژگی‌های نوازندگی او هستند.
آثار و میراث هنری: انتشار آثار تکنوازی، برگزاری کنسرت‌های بین‌المللی و فعالیت‌های آموزشی از دستاوردهای مهم سهبا مطلبی هستند. او در معرفی تار و سه‌تار به مخاطبان خارج از ایران نیز نقش داشته است.
اگر به آثار بهترین نوازندگان تار و سه‌تار ایران گوش بدهید، متوجه خواهید شد که هر نوازنده امضای هنری مخصوص خود را دارد. برای مثال، نوازندگی جلیل شهناز بیشتر با بداهه‌پردازی‌های آوازی و جمله‌بندی‌های لطیف شناخته می‌شود، درحالی‌که آثار علی‌اکبر شهنازی نمونه‌ای ارزشمند برای شناخت شیوه‌های قدیمی و تکنیک‌های ردیف‌محور تار هستند.
در سه‌تارنوازی نیز سبک احمد عبادی با شیوه جلال ذوالفنون تفاوت دارد. عبادی به شفافیت صدادهی و کوک‌های متنوع توجه ویژه‌ای داشت، درحالی‌که ذوالفنون از شیوه‌ای احساسی و گروه‌نوازی‌های سه‌تار برای ارتباط با مخاطبان گسترده‌تر بهره برد. شناخت این تفاوت‌ها به هنرجویان کمک می‌کند علاوه بر تقویت مهارت نوازندگی، به‌تدریج سلیقه و مسیر هنری موردعلاقه خود را پیدا کنند.
شناخت زندگی و آثار استادانی مانند جلیل شهناز، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، احمد عبادی و جلال ذوالفنون فقط آشنایی با تاریخ موسیقی ایرانی نیست؛ این شناخت می‌تواند آغاز مسیر نوازندگی شما باشد. شاید هنگام شنیدن یک تکنوازی تار، شیفته قدرت و ظرافت مضراب‌ها شده باشید یا صدای آرام و صمیمی سه‌تار شما را به یادگیری موسیقی علاقه‌مند کرده باشد. خبر خوب این است که برای شروع لازم نیست از قبل نت‌خوانی بلد باشید یا تجربه نوازندگی داشته باشید. آنچه اهمیت دارد، انتخاب سازی است که دوستش دارید، پیدا کردن مدرس مناسب و تمرین منظم زیر نظر اوست. در کلاس‌های اصولی، ابتدا با شیوه صحیح نشستن و گرفتن ساز، کوک کردن، مضراب‌زدن و انگشت‌گذاری آشنا می‌شوید و سپس قدم‌به‌قدم به سراغ اجرای قطعات، شناخت دستگاه‌های موسیقی ایرانی و تقویت مهارت شنیداری می‌روید.
اگر پیش‌تر نوازندگی را آغاز کرده‌اید نیز می‌توانید با آموزش هدفمند، اشکالات تکنیکی خود را برطرف کنید و برای اجرای قطعات پیچیده‌تر آماده شوید. حتی اگر میان انتخاب تار و سه‌تار مردد هستید، بررسی تجربه و شیوه تدریس مدرس‌ها کمک می‌کند با اطمینان بیشتری تصمیم بگیرید. دنگ‌ودینگ این امکان را فراهم کرده است که بدون محدود شدن به شهر محل زندگی خود، مدرسان مختلف را بررسی کنید و کلاس آنلاین متناسب با سطح، برنامه روزانه و هدف موسیقایی‌تان انتخاب کنید. برای آشنایی با استادان و شرایط ثبت‌نام، صفحه کلاس آنلاین تار یا کلاس آنلاین سه تار را ببینید و گزینه مناسب خود را انتخاب کنید. شاید اولین تمرین امروزتان، شروع مسیری باشد که روزی به اجرای قطعات محبوبتان با سبک شخصی خودتان برسد.
انتخاب یک نفر به‌عنوان بهترین تارنواز ایران امکان‌پذیر نیست؛ اما جلیل شهناز، علی‌اکبر شهنازی، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و فرهنگ شریف از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین استادان این ساز هستند.
احمد عبادی و جلال ذوالفنون از مشهورترین نوازندگان سه‌تار ایران هستند. میرزا عبدالله نیز به دلیل نقش بنیادین خود در حفظ ردیف، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ این ساز دارد.
محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش طلایی، حمید متبسم، داریوش پیرنیاکان، کیوان ساکت و سهبا مطلبی از نوازندگانی هستند که در هر دو ساز فعالیت کرده‌اند.
شناخت بهترین نوازندگان تار و سه‌تار ایران، فرصتی ارزشمند برای آشنایی با تاریخ موسیقی ایرانی و کشف زیبایی‌های این دو ساز است. هرکدام از استادانی که معرفی کردیم، با تلاش و سال‌ها تمرین به جایگاه هنری خود رسیده‌اند.
