تمام حقوق این سایت متعلق به شرکت دنیای صداو موسیقی دنگ‌ودینگ است.
وقتی یک آهنگ را گوش می‌دهیم، معمولا اولین چیزی که توجه ما را جلب می‌کند صدای خواننده، ملودی اصلی یا شاید ریتم قطعه است. اما پشت همین چند دقیقه موسیقی، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و ایده‌های موسیقایی وجود دارد که باعث شده‌اند قطعه شکل بگیرد. یکی از مهم‌ترین افرادی که در شکل‌گیری این اثر نقش دارد آهنگساز است.
اما آهنگسازی چیست؟ آیا آهنگساز فقط کسی است که یک ملودی می‌سازد؟ آیا برای آهنگسازی باید ساز بلد باشیم؟ تفاوت آهنگساز با تنظیم‌کننده چیست و برای تبدیل شدن به آهنگساز باید چه چیزهایی یاد بگیریم؟
به زبان ساده، آهنگسازی فرایند خلق و سازمان‌دهی ایده‌های موسیقایی برای ساخت یک اثر موسیقی است. این فرایند می‌تواند از یک ملودی کوتاه در ذهن شروع شود و در نهایت به یک قطعه کامل برای خواننده، پیانو، ارکستر، فیلم، بازی، تبلیغات یا حتی موسیقی الکترونیک تبدیل شود.
آهنگساز با عناصری مانند ملودی، ریتم، هارمونی، فرم و ساختار موسیقی کار می‌کند تا یک ایده یا احساس را به زبان موسیقی تبدیل کند. در ادامه دقیق‌تر بررسی می‌کنیم که آهنگساز چه کاری انجام می‌دهد، مراحل آهنگسازی چیست و برای شروع یادگیری آهنگسازی باید از کجا آغاز کرد.
اگر بخواهیم تعریف آهنگسازی را ساده کنیم، می‌توان گفت آهنگسازی یعنی ساختن یک قطعه موسیقی از طریق کنار هم قرار دادن هدفمند صداها، نت‌ها، ریتم‌ها، ملودی‌ها و هارمونی‌ها.
گاهی آهنگسازی با یک ملودی ساده شروع می‌شود. فرد ممکن است هنگام راه رفتن، نواختن گیتار یا پیانو، زمزمه کردن یا حتی بدون ساز، ملودی کوتاهی در ذهن خود بشنود. این ملودی می‌تواند نقطه شروع ساخت یک اثر باشد. اما آهنگسازی فقط پیدا کردن یک ملودی زیبا نیست.
آهنگساز باید تصمیم بگیرد:
قطعه چه فضای احساسی داشته باشد؟
ملودی اصلی چگونه حرکت کند؟
ریتم قطعه چگونه باشد؟
چه آکوردهایی همراه ملودی قرار بگیرند؟
قسمت‌های مختلف آهنگ چگونه به یکدیگر متصل شوند؟
کجا موسیقی آرام‌تر یا پرانرژی‌تر شود؟
یک ایده موسیقایی چگونه گسترش پیدا کند؟
به همین دلیل می‌توان گفت آهنگسازی ترکیبی از خلاقیت، دانش موسیقی و توانایی سازمان‌دهی ایده‌های صوتی است. یک آهنگساز حرفه‌ای فقط نت‌های مختلف را کنار یکدیگر قرار نمی‌دهد؛ بلکه تلاش می‌کند میان بخش‌های مختلف موسیقی ارتباط ایجاد کند تا شنونده یک اثر منسجم و قابل‌درک بشنود.
آهنگساز یا Composer فردی است که ایده‌های موسیقایی را خلق، توسعه و سازمان‌دهی می‌کند و از آن‌ها برای ساخت یک اثر موسیقی استفاده می‌کند. این اثر ممکن است یک آهنگ پاپ سه‌دقیقه‌ای باشد یا یک قطعه طولانی برای ارکستر. همچنین ممکن است موسیقی فیلم، موسیقی بازی، تئاتر، تبلیغات یا یک قطعه بی‌کلام باشد.
وظایف آهنگساز نیز بسته به سبک و نوع پروژه متفاوت است. برای مثال در یک پروژه ممکن است آهنگساز فقط ملودی اصلی را بسازد و ادامه تولید موسیقی توسط تنظیم‌کننده انجام شود. در پروژه دیگری همان فرد ممکن است علاوه بر آهنگسازی، تنظیم، نوازندگی و حتی بخشی از مراحل تولید موسیقی را نیز انجام دهد.
به همین دلیل مرز میان آهنگساز، تنظیم‌کننده و پرودیوسر در موسیقی امروز همیشه کاملا یکسان نیست. با این حال، مهم‌ترین وظیفه آهنگساز خلق هسته موسیقایی اثر است.
شاید این سؤال مهم‌ترین پرسش کسی باشد که تازه با دنیای آهنگسازی آشنا شده است. کار آهنگساز بسته به پروژه می‌تواند متفاوت باشد، اما معمولا چند فعالیت اصلی در فرایند آهنگسازی وجود دارد.
بسیاری از آهنگ‌ها با یک ایده کوچک شروع می‌شوند. این ایده ممکن است یک ملودی، یک ریتم، چند آکورد یا حتی یک فضای ذهنی باشد. برای مثال آهنگساز ممکن است روی پیانو چند آکورد بنوازد و ناگهان ملودی کوتاهی روی آن پیدا کند. همین چند ثانیه موسیقی می‌تواند پایه یک قطعه کامل شود.
یکی از مهارت‌های مهم آهنگساز این است که بتواند چنین ایده‌هایی را شناسایی کند و آن‌ها را توسعه دهد.
ملودی یکی از مهم‌ترین عناصر بسیاری از قطعات موسیقی است. همان بخشی که بعد از شنیدن یک آهنگ در ذهن شما باقی می‌ماند معمولا ملودی آن است. آهنگساز هنگام ساخت ملودی باید به مسائلی مانند ریتم نت‌ها، حرکت ملودی، محدوده صوتی، تکرار، تنوع و ارتباط ملودی با فضای کلی قطعه توجه کند.
یک ملودی خوب لزوما پیچیده نیست. بسیاری از آهنگ‌های محبوب جهان ملودی‌های نسبتا ساده‌ای دارند؛ اما ساخت همان ملودی ساده و به‌یادماندنی نیازمند درک موسیقی و خلاقیت است.
ریتم مشخص می‌کند موسیقی چگونه در زمان حرکت کند. آهنگساز ممکن است تصمیم بگیرد قطعه‌ای آرام و احساسی بسازد یا موسیقی‌ای پرانرژی و سریع خلق کند.
تمپو یا سرعت موسیقی نیز تاثیر زیادی بر احساس قطعه دارد. حتی یک ملودی مشابه با تغییر ریتم و تمپو می‌تواند شخصیت کاملا متفاوتی پیدا کند.
یکی دیگر از بخش‌های مهم آهنگسازی، هارمونی است.
به زبان ساده، وقتی چند نت به شکلی هماهنگ همزمان شنیده می‌شوند، با مفهوم هارمونی روبه‌رو هستیم. آکوردها یکی از مهم‌ترین ابزارهای ایجاد هارمونی هستند. آهنگساز باید بتواند برای ملودی خود آکوردهایی انتخاب کند که با فضای قطعه هماهنگ باشند. انتخاب آکورد مناسب می‌تواند احساس یک ملودی را به‌شدت تغییر دهد. یک ملودی ممکن است با یک هارمونی غمگین و با هارمونی دیگر امیدوارکننده به نظر برسد. به همین دلیل یادگیری هارمونی یکی از بخش‌های مهم آموزش آهنگسازی است.
برای ساخت موسیقی یک فرمول واحد وجود ندارد. هر آهنگساز روش شخصی خود را دارد و حتی ممکن است روش ساخت دو قطعه توسط یک آهنگساز نیز متفاوت باشد. با این حال، برای درک بهتر فرایند می‌توان مراحل آهنگسازی را تقریبا این‌گونه تصور کرد.
همه چیز معمولا از یک ایده شروع می‌شود.
ایده می‌تواند یک ملودی، ریتم، آکورد، شعر یا حتی یک احساس باشد.
در این مرحله هدف پیدا کردن چیزی است که ارزش توسعه دادن داشته باشد.
بعد از پیدا کردن ایده، آهنگساز معمولا تلاش می‌کند آن را به یک ملودی مشخص تبدیل کند.
ملودی می‌تواند توسط صدا، پیانو، گیتار یا هر ساز دیگری شکل بگیرد.
در ادامه باید مشخص شود که قطعه در چه فضای هارمونیکی قرار دارد و چه آکوردهایی می‌توانند ملودی را همراهی کنند.
دانستن گام‌ها، آکوردها و روابط میان نت‌ها در این مرحله اهمیت زیادی دارد.
یک قطعه موسیقی معمولا از چند بخش مختلف تشکیل شده است.
برای مثال در موسیقی پاپ ممکن است بخش‌هایی مانند مقدمه، ورس، پری‌کورس، کروس و بریج داشته باشیم.
آهنگساز باید تصمیم بگیرد این قسمت‌ها با چه ترتیبی کنار هم قرار بگیرند و چگونه موسیقی از یک بخش وارد بخش دیگر شود.
داشتن یک ملودی کوتاه با داشتن یک آهنگ کامل تفاوت زیادی دارد.
یکی از مهارت‌های اصلی آهنگسازی این است که بتوانید یک ایده چندثانیه‌ای را توسعه دهید بدون آنکه موسیقی تکراری یا بی‌هدف شود.
تغییر ریتم، تغییر هارمونی، تکرار هدفمند، ایجاد تضاد و ساخت ملودی‌های مکمل از روش‌هایی هستند که می‌توان برای توسعه موسیقی استفاده کرد.
بعد از شکل گرفتن هسته اصلی آهنگ، ممکن است مرحله تنظیم آغاز شود.
در این مرحله مشخص می‌شود چه سازهایی در قطعه حضور داشته باشند، ریتم چگونه اجرا شود، باس چه نقشی داشته باشد و لایه‌های مختلف موسیقی چگونه در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
در بسیاری از پروژه‌های امروزی، آهنگساز و تنظیم‌کننده یک نفر است؛ اما از نظر مفهومی این دو فعالیت یکسان نیستند.
یکی از رایج‌ترین سؤال‌ها برای افرادی که تازه وارد دنیای موسیقی می‌شوند، تفاوت آهنگسازی و تنظیم موسیقی است.
به صورت ساده:
آهنگساز ایده و هویت اصلی موسیقی را شکل می‌دهد؛ تنظیم‌کننده درباره نحوه اجرای این ایده توسط سازها و صداهای مختلف تصمیم می‌گیرد. فرض کنید یک ملودی همراه با آکوردهای اصلی ساخته شده است.
تنظیم‌کننده می‌تواند تصمیم بگیرد که این ملودی با پیانو شروع شود، سپس گیتار وارد شود، در قسمت کروس درام و باس اضافه شوند و در بخش پایانی سازهای زهی فضای قطعه را گسترده‌تر کنند. البته در موسیقی مدرن مرز این نقش‌ها گاهی بسیار نزدیک شده است و یک نفر ممکن است هم آهنگساز، هم تنظیم‌کننده و هم تهیه‌کننده موسیقی باشد.
ترانه‌سرا با کلمات کار می‌کند و شعر یا متن ترانه را می‌نویسد، در حالی که آهنگساز با عناصر موسیقایی مانند ملودی، ریتم و هارمونی کار می‌کند. برای مثال ممکن است ترانه‌سرا متنی درباره یک تجربه عاطفی بنویسد و سپس آهنگساز برای آن متن ملودی بسازد. گاهی یک نفر هر دو کار را انجام می‌دهد، اما این دو مهارت ذاتا متفاوت هستند. بنابراین برای آهنگساز شدن الزاما نیازی نیست ترانه‌سرای حرفه‌ای باشید.
یادگیری ساز برای آهنگساز شدن اجباری نیست، اما می‌تواند فرایند یادگیری آهنگسازی را بسیار آسان‌تر کند. وقتی ساز می‌نوازید، راحت‌تر می‌توانید ملودی‌هایی را که در ذهن دارید امتحان کنید، آکوردها را بشنوید و ایده‌های مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید.
پیانو و کیبورد یکی از ابزارهای بسیار کاربردی برای آهنگسازی هستند؛ زیرا نت‌ها و آکوردها به شکل واضحی روی ساز قابل مشاهده‌اند. گیتار نیز در بسیاری از سبک‌ها ابزار مناسبی برای ساخت ملودی و آکورد است.
با این حال امروزه نرم‌افزارهای موسیقی و MIDI نیز به آهنگساز اجازه می‌دهند بدون تسلط حرفه‌ای بر یک ساز، بسیاری از ایده‌های خود را اجرا و آزمایش کند. بنابراین ندانستن ساز نباید مانع شروع شما شود؛ ولی یادگیری حداقل یک ساز می‌تواند توانایی موسیقایی شما را به‌طور محسوسی افزایش دهد.
اگر قصد دارید آهنگسازی را اصولی یاد بگیرید، بهتر است چند مهارت را به مرور در کنار یکدیگر توسعه دهید.
لازم نیست قبل از شروع آهنگسازی تمام تئوری موسیقی را بلد باشید. اما شناخت مفاهیمی مانند نت‌ها، فواصل، گام‌ها، ریتم، میزان، آکورد و هارمونی به شما کمک می‌کند ایده‌هایی را که در ذهن دارید بهتر درک و اجرا کنید.
تئوری موسیقی را می‌توان نوعی زبان مشترک میان موزیسین‌ها دانست.
یک آهنگساز باید بتواند موسیقی را با دقت بشنود.
تشخیص حرکت ملودی، تفاوت آکوردها، ریتم‌ها و روابط میان نت‌ها با تمرین تقویت می‌شود.
هرچه گوش موسیقایی شما قوی‌تر شود، فاصله میان چیزی که در ذهن می‌شنوید و چیزی که می‌توانید بسازید کمتر خواهد شد.
ملودی‌سازی یکی از مهارت‌هایی است که باید با تمرین زیاد تقویت شود.
گوش دادن تحلیلی به آثار مختلف، ساخت ملودی روی آکوردها، تغییر ریتم ملودی و بازسازی ایده‌های کوتاه تمرین‌های مناسبی برای شروع هستند.
بعد از آشنایی با آکوردهای ساده می‌توانید به سراغ روابط هارمونیک گسترده‌تر بروید.
هارمونی کمک می‌کند بدانید چرا برخی آکوردها در کنار یکدیگر خوب شنیده می‌شوند و چگونه می‌توان فضای احساسی یک آهنگ را تغییر داد.
آهنگ خوب فقط مجموعه‌ای از ملودی‌های زیبا نیست.
باید بدانید چه زمانی یک بخش تکرار شود، چه زمانی موسیقی تغییر کند و چگونه توجه شنونده تا پایان اثر حفظ شود.
به همین دلیل شناخت فرم و ساختار آهنگ بخش مهمی از یادگیری آهنگسازی است.
نت‌خوانی یک مهارت بسیار مفید برای آهنگساز است، اما برای شروع آهنگسازی شرط مطلق محسوب نمی‌شود. بسیاری از هنرجویان ابتدا از طریق ساز، گوش و نرم‌افزار موسیقی وارد آهنگسازی می‌شوند و به مرور نت‌خوانی را نیز یاد می‌گیرند.
با این حال هرچه فعالیت شما حرفه‌ای‌تر شود، توانایی خواندن و نوشتن موسیقی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ مخصوصا اگر بخواهید برای نوازندگان، گروه‌ها یا ارکستر آهنگسازی کنید.
بخش بزرگی از تولید موسیقی امروزی با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی انجام می‌شود. به این نرم‌افزارها معمولا DAW یا Digital Audio Workstation گفته می‌شود. در محیط DAW می‌توان نت‌های MIDI را نوشت، سازهای مجازی را اجرا کرد، صدا ضبط کرد، ریتم ساخت و بخش‌های مختلف موسیقی را کنار هم قرار داد.
نرم‌افزارهایی مانند FL Studio، Ableton Live، Cubase، Logic Pro و Studio One از نمونه‌های شناخته‌شده این دسته هستند. اما نکته مهمی وجود دارد:
داشتن گوش موسیقایی خوب یا خلاقیت می‌تواند شروع مسیر را آسان‌تر کند، اما آهنگسازی مهارتی است که بخش بزرگی از آن با یادگیری و تمرین توسعه پیدا می‌کند. آهنگساز حرفه‌ای معمولا صدها ساعت موسیقی شنیده، تمرین کرده، آثار دیگران را تحلیل کرده و قطعات مختلف ساخته است.
اولین آهنگ‌هایی که می‌سازید احتمالا با چیزی که در ذهن خود تصور کرده‌اید فاصله زیادی دارند و این کاملا طبیعی است. با ادامه تمرین، شناخت موسیقی و تجربه ساخت قطعات مختلف، توانایی تبدیل ایده ذهنی به موسیقی واقعی بیشتر می‌شود.
منابع آموزشی زیادی برای یادگیری آهنگسازی وجود دارند و می‌توان بخشی از مسیر را به‌صورت خودآموز طی کرد. اما یکی از مشکلات رایج در یادگیری خودآموز، نداشتن مسیر مشخص است. ممکن است فرد چند ماه نرم‌افزار یاد بگیرد اما هنوز نتواند یک ملودی منسجم بسازد، یا تئوری زیادی مطالعه کند اما نداند چگونه از آن در ساخت موسیقی استفاده کند.
در یک مسیر آموزشی اصولی، مفاهیمی مانند ریتم، ملودی، گام، آکورد، هارمونی و ساختار قطعه باید به شکلی مرحله‌ای و عملی آموزش داده شوند. مهم‌تر از آن، دریافت بازخورد از مدرس کمک می‌کند اشتباهاتی را که خودتان متوجه آن‌ها نمی‌شوید زودتر اصلاح کنید.
برای این سؤال نمی‌توان یک عدد ثابت تعیین کرد. مدت زمان یادگیری آهنگسازی به سابقه موسیقی، میزان تمرین، هدف هنرجو و سبک موسیقی موردنظر بستگی دارد.
فردی که چند سال ساز زده و با تئوری موسیقی آشناست معمولا سریع‌تر وارد مراحل عملی آهنگسازی می‌شود. در مقابل فردی که هیچ سابقه موسیقایی ندارد باید ابتدا زمان بیشتری برای شناخت مفاهیم پایه صرف کند. بهتر است به جای اینکه بپرسید «چند ماه طول می‌کشد آهنگساز شوم؟» مسیر را به اهداف کوچک‌تر تقسیم کنید:
ابتدا یک ملودی کامل بسازید.
بعد روی آن آکوردگذاری کنید.
سپس یک ساختار کامل برای قطعه طراحی کنید.
بعد چند اثر کوتاه بسازید.
با تکرار این فرایند به‌تدریج مهارت آهنگسازی شکل می‌گیرد.
اگر هنگام شنیدن موسیقی فقط از آن لذت نمی‌برید و مرتب درباره ساختارش کنجکاو می‌شوید، احتمال دارد آهنگسازی برای شما جذاب باشد. افرادی که از ساختن، آزمایش کردن و ترکیب ایده‌های مختلف لذت می‌برند معمولا ارتباط خوبی با این حوزه پیدا می‌کنند.
ممکن است آهنگسازی برای شما مناسب باشد اگر:
ملودی‌های مختلف در ذهن خود می‌شنوید.
هنگام گوش دادن به آهنگ‌ها به سازها و جزئیات توجه می‌کنید.
دوست دارید موسیقی شخصی خودتان را بسازید.
به ترکیب صداها و آکوردها علاقه دارید.
از کار کردن طولانی روی جزئیات یک اثر لذت می‌برید.
دوست دارید احساسات یا ایده‌های خود را از طریق موسیقی بیان کنید.
البته برای شروع لازم نیست همه این ویژگی‌ها را داشته باشید. تجربه عملی بهترین راه برای فهمیدن میزان علاقه شما به آهنگسازی است.
تصور نکنید آهنگسازی فقط به ساخت آهنگ برای خوانندگان محدود می‌شود.
آهنگسازان می‌توانند در زمینه‌های متنوعی فعالیت کنند؛ از جمله:
آهنگسازی برای خوانندگان
موسیقی بی‌کلام
موسیقی فیلم و سریال
موسیقی تئاتر
موسیقی بازی‌های ویدئویی
موسیقی تبلیغات
موسیقی کودک
موسیقی الکترونیک
ساخت قطعات برای گروه‌ها و ارکسترها
تولید موسیقی برای محتوای دیجیتال
هرکدام از این حوزه‌ها دانش و تجربه مخصوص خود را می‌طلبند و هنرجو می‌تواند بعد از یادگیری اصول پایه، مسیر تخصصی مورد علاقه‌اش را انتخاب کند.
اگر هیچ تجربه‌ای در آهنگسازی ندارید، لازم نیست کار را با مباحث بسیار پیچیده شروع کنید.
یک مسیر ساده می‌تواند این باشد:
ابتدا با مفاهیم پایه موسیقی مانند ریتم، نت، گام و آکورد آشنا شوید. سپس تلاش کنید ملودی‌های بسیار کوتاه بسازید. بعد یاد بگیرید چگونه چند آکورد ساده زیر ملودی قرار دهید و به تدریج ایده خود را به یک قطعه یک یا دو دقیقه‌ای تبدیل کنید. همزمان موسیقی‌های مختلف را تحلیلی گوش دهید.
از خودتان بپرسید:
چرا این قسمت آهنگ جذاب است؟
ملودی کجا تکرار می‌شود؟
چه زمانی ساز جدید وارد می‌شود؟
چرا کروس هیجان بیشتری نسبت به ورس دارد؟
آهنگساز شدن فقط با خواندن کتاب یا دیدن آموزش اتفاق نمی‌افتد. باید موسیقی بسازید. حتی ساخت قطعات ضعیف در ابتدای مسیر بخشی از فرایند یادگیری است.
آهنگسازی دنیایی گسترده است و در نگاه اول ممکن است مفاهیمی مانند تئوری موسیقی، هارمونی، ملودی‌سازی، نرم‌افزار، تنظیم و ریتم کمی پراکنده به نظر برسند. اما وقتی این مهارت‌ها با ترتیب درست آموزش داده شوند، مسیر بسیار قابل‌فهم‌تر خواهد شد.
در کلاس آهنگسازی آنلاین دنگ‌ودینگ می‌توانید متناسب با سطح و هدف خود با مدرس موسیقی کار کنید و به جای یادگیری پراکنده، مسیر آموزش آهنگسازی را مرحله‌به‌مرحله پیش ببرید.
اگر همیشه هنگام شنیدن موسیقی با خودتان فکر کرده‌اید «چطور می‌توانم آهنگی را که در ذهنم هست بسازم؟»، شروع آموزش آهنگسازی می‌تواند اولین قدم برای تبدیل همان ایده‌های ذهنی به یک قطعه واقعی باشد.
آهنگسازی یعنی ساخت و سازمان‌دهی ایده‌های موسیقایی مانند ملودی، ریتم و هارمونی برای خلق یک قطعه موسیقی.
آهنگساز ایده موسیقی را شکل می‌دهد و می‌تواند ملودی، ریتم، هارمونی و ساختار اصلی قطعه را طراحی کند.
الزامی نیست، اما بلد بودن یک ساز مانند پیانو یا گیتار می‌تواند روند یادگیری و ساخت موسیقی را بسیار آسان‌تر کند.
آهنگسازی بیشتر به خلق هسته و ایده موسیقایی مربوط است؛ تنظیم مشخص می‌کند این ایده چگونه توسط سازها، صداها و لایه‌های مختلف اجرا و گسترش پیدا کند.
بله. می‌توان آهنگسازی را بدون تسلط کامل بر نت‌خوانی شروع کرد، اما یادگیری نت در ادامه مسیر حرفه‌ای بسیار مفید است.
تئوری پایه موسیقی، ریتم، گام‌ها، آکوردها، ملودی‌سازی، هارمونی، تربیت گوش و ساختار موسیقی از مهم‌ترین مهارت‌های موردنیاز هستند.
نرم‌افزارهایی مانند FL Studio، Ableton Live، Cubase، Logic Pro و Studio One امکانات گسترده‌ای برای تولید موسیقی دارند. انتخاب بهترین گزینه به سبک موسیقی و شیوه کار شما بستگی دارد؛ مهم‌تر از نرم‌افزار، یادگیری اصول موسیقی و آهنگسازی است.
